กวางสัตว์เศษฐกิจ by นานาเดียร์

 ฟาร์มกวางธุรกิจเกษตรเพื่อสุขภาพ

“กวางเป็นสัตว์ที่เปี่ยมด้วยคุณค่าทางโภชนาการและดีต่อสุขภาพ”  นี่คือความเชื่อที่ได้รับการยอมรับมากว่า 3000 ปี ปัจจุบันมีการรับรองผลจากงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์  ผลิตภัณฑ์จากกวางจึงเป็นได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางในกลุ่มผู้บริโภคอาหารบำรุงสุขภาพ  ซึ่งนอกเหนือจากด้านการบริโภคแล้ว กวางยังเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่สามารถทำเป็นธุรกิจสร้างรายได้ให้กับผู้ลงทุนทั้งรายใหญ่และรายย่อยได้ เพิ่มมูลค่าในธุรกิจสุขภาพและการท่องเที่ยว

ประเทศไทยมีการเลี้ยงกวางมากว่า 25 ปีแล้ว  กวางที่เลี้ยงในประเทศไทยโดยทั่วไปแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม  คือ

1. กลุ่มพันธุ์กวางภายในประเทศ  ได้แก่ กวางม้าหรือกวางป่า  เก้ง ละมั่ง-ละอง เนื้อทราย กวางประเภทนี้ต้องได้รับอนุญาตจากทางราชการเพื่อเลี้ยงหรือขยายพันธุ์  เพราะเป็นสัตว์สงวนตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสัตว์ป่า  โดยเฉพาะกวางม้าซึ่งมักจะมีปัญหาในการขออนุญาตและการจัดการสายพันธุ์ในการจดทะเบียน  ส่วนมากนิยมเลี้ยงเพื่อนำไปผสมพันธุ์กับกวางสายพันธุ์อื่น  ไม่เหมาะกับการเลี้ยงในระบบฟาร์มปิดที่มีพื้นที่น้อย  กวางพันธุ์นี้มีคุณภาพเนื้อต่ำ แต่น้ำหนักเขากวางอ่อน (velvet) ดีมาก

2. กลุ่มพันธุ์กวางนำเข้าจากต่างประเทศ ได้แก่ กวางรูซ่า  กวางแดง และกวางชิก้า  กวางประเภทนี้ไม่ได้จัดเป็นสัตว์สงวนตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสัตว์ป่า  สามารถเลี้ยงได้ทั่วไปตามพื้นที่ที่เหมาะสม  กวางที่นิยมเลี้ยงกันเป็นจำนวนมากในประเทศไทย คือ กวางพันธุ์รูซ่า  เพราะเป็นกวางเขตร้อนที่เหมาะกับสภาพภูมิอากาศในประเทศไทยที่สุด ทั้งยังให้เนื้อและเขาอ่อนคุณภาพดี   ส่วนกวางแดงและกวางชิก้านั้นเป็นกวางเขตหนาว  ซึ่งอาจพบปัญหาบ้างกับอากาศบ้านเรา

ชุมชนกวางไทยและนานา-เดียร์  ร่วมกับกลุ่มสมาชิกผู้เลี้ยงกวางในประเทศและต่างประเทศทั่วประเทศมีจำนวนกวางรูซ่า กว่า 10,000 ตัว  ที่เกิดจากพ่อแม่กวางสายพันธุ์ดีนำเข้าจากประเทศออสเตรเลียและนิวซีแลนด์  เลี้ยงในฟาร์มระบบ Intensive คือ การเลี้ยงกวางจำนวนมากในพื้นที่ขนาดเล็กด้วยวิธีการขุนอาหารจึงทำไห้ได้กวางที่มีคุณภาพ ซึ่งปัจจุบันกวางเหล่านี้มีจำนวนมากพอที่จะสนับสนุนการดำเนินธุรกิจกวางให้พัฒนาไปข้างหน้าได้อย่างเต็มตัว   ด้วยความสามารถของผู้บริหารนานา-เดียร์ ที่มีประสบการ์ทั้งทางด้านวิชาการและการปฏิบัติงานในฟาร์มอย่างทุ่มเท จนเป็นที่ยอมรับในด้านการบริหารจัดการฟาร์มเลี้ยงกวางมากว่า 20 ปี นอกจากนี้ยังเป็นผู้ริเริ่มพัฒนาธุรกิจการเลี้ยงกวางอย่างเป็นระบบ   ทั้งด้านการขยายพันธุ์และด้านการตลาดเพื่อสุขภาพ สำหรับส่งออก ให้สอดคล้องตามกลไกของตลาด  โดยคำนึงถึงขั้นตอนการพัฒนาที่เป็นจริงและทำได้จริง แบ่งเป็นธุรกิจการทำฟาร์มเลี้ยงกวางและการแปรรูปผลผลิตเพื่อเพิ่มมูลค่า  ธุรกิจร้านค้า ร้านอาหาร เพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์  อันเป็นแนวทางตัวอย่างที่จะนำไปสู่ความสำเร็จสูงสุดในธุรกิจการเลี้ยงกวาง  ซึ่งสมาชิกผู้ประกอบธุรกิจการเลี้ยงกวางสามารถนำไปพัฒนาธุรกิจของตนเองได้อย่างแท้จริง  

กวางรูซ่า (Cervus timorensis) RUSA  DEER

กวางรูซ่าเป็นกวางขนาดกลาง  สูง 80 -110 ซม. เพศผู้มีน้ำหนักเฉลี่ย 80 -120 กก. ส่วนเพศเมียมี  น้ำหนักเฉลี่ยที่ 45 -70 กก. 

 มีขนสีน้ำตาลทั่วตัว  ความเข้มของสีขนขึ้นอยู่กับสภาพพื้นที่ อากาศและอาหาร  

มีถิ่นกำเนิดที่ ประเทศอินโดนีเซีย  ถูกนำไปพัฒนาการเลี้ยงและปรับปรุงพันธุ์ในประเทศออสเตรเลีย  นิวซีแลนด์ 

มีฤดูผสมพันธุ์ตลอดทั้งปี ให้ลูกสม่ำเสมอ 

ไม่ดุร้าย สามารถเลี้ยงให้เชื่องได้

กินอาหารต่อวันน้อย  เลี้ยงในระบบพื้นที่ขนาดเล็กได้ 

 ให้ผลผลิต  เขาอ่อน เนื้อที่มีโปรตีนและฮอร์โมนสูง สามารถแปรรูปจำหน่ายได้ทั้งตัว  โดยเฉพาะเขากวางอ่อนเป็นผลผลิตสำคัญที่มีสรรพคุณเป็นเลิศ

รู้เรื่อง การจัดการฟาร์ม  

1. คอกโรงเรือน ควรอยู่ในที่น้ำแห้งพื้นมีการระบายน้ำได้ดี  ถ้าเป็นที่สูงลาดเอียงก็จะดีมาก    พื้นที่ 100 ตารางวา (400 ตารางเมตร) เลี้ยงกวางได้ 10 –15 ตัว

รั้ว  ใช้เหล็กกลมขนาด 2” ทำเสา 1.5“  ทำคานด้านล่าง-บน  หรือใช้อิฐบล็อกซีเมนต์ก่อจากพื้นถึงคานด้านล่าง  ความสูงของรั้วต้องไม่ต่ำกว่า 2.20-2.50 ม. แนวรั้วต้องโค้งสอดรับการวิ่งของกวาง

ตาข่าย  ใช้ตาข่ายถักตาขนาด 3”  เบอร์หนาปานกลาง  ซึ่งเชื่อมติดกับเสาโดยใช้เหล็กขนาด 2 หุน เป็นตัวเชื่อม หรือ ใช้ตาข่ายสปริง ลวดแรงดึงสูง แบบชุปกาวไนท์หนา มีช่องถี่ด้านล่าง ขนาดความสูง 1.90 – 2.40 เมตร นำเข้าจากต่างประเทศก็จะติดตั้งสะดวกขึ้น มาอายุที่ยาว

การปิดสแลนรอบรั้วถ้าไม่มีสิ่งรบกวนด้านนอกไม่ต้องจำเป็นต้องปิด กวางก็จะสามารถปรับตัวได้เองและทำให้อากาศถ่ายเทสะดวก คอกจะสะอาด ปราศจากกลิ่น

โรงเรือน  ไม่ต้องมีขนาดใหญ่มากสร้างตามจำนวนกวาง ( เช่น กวาง 10-15 ตัว ขนาด 24 ตรม. )พื้นโรงเรือนเทคอนกรีตหรือเป็นพื้นแข็งไม่แฉะน้ำ  โดยต้องคำนึงให้เหมาะสมกับจำนวนกวางและร่มเงาธรรมชาติภายใน บริเวณที่ปลูกสร้างหลังคาคอกสามารถใช้วัสดุอะไรก็ได้ตามความต้องการ

คอกจัดการควบคุม  เป็นลักษณะทางวิ่งแคบๆ ขนาดกว้าง 1.0 – 1.50 ม. สูง 2.0 – 2.50 ม.  ด้านบนปิดด้วยวัสดุพรางแสงกันกระโดด  ด้านข้างบุด้วยไม้อัดขนาด 10 มม. ทั้ง 2 ข้าง ยาวตลอดแนวมีประตูเปิด-ปิดด้านข้างของคอกจัดการในแต่ละช่อง

2. อาหารและน้ำ

กวางเป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องหรือกระเพาะรวม  กินอาหารหลัก คือ  หญ้าและพืช  อาหารหลักเกือบทุกชนิด  ใบไม้  ลูกไม้ที่ไม่มีพิษ  ปริมาณอาหารสดโดยเฉลี่ย  10 – 15% ของนน.ตัว เสริมอาหารข้นโปรตีน 12-18% ในอัตรา  1.5 –2.0 กก./ตัว  ต่อมื้อ  ถ้ามีหญ้าสดไม่สมบูรณ์ให้เสริม 2-3 มื้อต่อสัปดาห์  (ส่วนมากใช้อาหารวัวเพื่อความสะดวก)  น้ำสะอาดเปลี่ยนถ่ายทุกวัน  อาจใช้น้ำบาดาล  น้ำบ่อ  หรือน้ำประปาก็ได้

แร่ธาตุ  ใช้แร่ธาตุก้อนของวัวที่มีขายอยู่ตามท้องตลาด  หรือใช้เกลือโรยบริเวณพื้นดินหรือใส่ภาชนะให้กวางเลีย

3. การผสมพันธุ์  (พ่อพันธุ์  อายุตั้งแต่  36  เดือนขึ้นไป, แม่พันธุ์  อายุ  20  เดือนขึ้นไป)  

พ่อพันธุ์  1  ตัวสามารถคุมฝูงตัวเมียได้ประมาณ  5-10 ตัว  ผสมแบบธรรมชาติ  พ่อพันธุ์จะผสมได้เมื่อมีการผลัดเขาแก่ทิ้งแล้ว  ตั้งแต่ 3-4  เดือน  ไม่ว่าจะตัดเขาอ่อนหรือไม่ตัด  กวางก็สามารถผสมพันธุ์ได้เป็นปกติ  หลังจากผสมพันธุ์แล้วใช้เวลาตั้งท้องประมาณ 233 -235 วัน หรือประมาณ  8  เดือน  เมื่อแม่กวางผสมติดแล้วในระหว่างตั้งท้องควรให้อาหารให้สมบูรณ์โดยสม่ำเสมอ  เพื่อให้แม่กวางสามารถคลอดลูกได้โดยปลอดภัย  ก่อนคลอดประมาณ  2-3  สัปดาห์  ควรจัดพื้นที่สำหรับคลอดให้แม่กวาง ปล่อยคลอดธรรมชาติแม่กวางจะจัดการลูกเอง

4. โรคและการควบคุมโรค

เนื่องจากกวางเป็นสัตว์ประเภทเดียวกับวัว  โรคต่างๆ  ที่เกิดได้ จึงคล้ายคลึงกัน  แต่กวางมีลักษณะของสัตว์ป่าจึงมีความต้านทานโรคสูง  คอกและโรงเรือนค่อนข้างสะอาด  เนื่องจากกวางกินน้อยและถ่ายน้อย ไม่สกปรก  ยุงและแมลงไม่เป็นปัญหาในการเลี้ยง  ควรทำความสะอาดคอกอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง จะช่วยลดกลิ่นและแมลง  ความทำความสะอาดครั้งใหญ่ทุก  3 - 6  เดือน  โดยตากคอกไว้หรือโรยปูนขาว  ในกรณีที่ฝนตกชุกควรทำบ่อยขึ้น  ควรทำวัคซีนและถ่ายพยาธิอย่างน้อยปีละครั้ง

ผลผลิตกวางรูซ่า

ลูกพันธุ์ (fawn) การคลอดลูกกวางใช้วิธีธรรมชาติ  แม่กวางจะคลอดและจัดการลูกกวางเองโดยเราไม่ต้องช่วย  ขนาดของลูกกวางที่เหมาะสมคือ  3,000-3,500 กรัม   ลูกกวางเมื่อแรกคลอดใช้เวลาประมาณ  15-30  นาที จึงยืนได้และเริ่มดูดนมแม่  ไม่ควรไปอยู่ใกลัและจับลูกกวางแรกคลอด

เขากวางอ่อน (velvet) คือเขากวางที่เราตัดหลังจากกวางผลัดเขาแก่ทิ้งไปแล้วไม่เกิน  60  วัน  โดนเริ่มตัดได้เมื่อกวางอายุ  36 ปี ขึ้นไป  การตัดเขาใช้วิธีต้อนกวางเข้าสู่คอกจัดการ  แล้วให้เหลือกวางที่จะตัดเขาแค่  1  ตัว  แล้วจับตัดในซองบังคับ  หรือใช้คนจับ  โดยตัดบริเวณเหนือตอเขา  2 – 3  ชม. ใส่ยาสมานแผล ทินเจอร์ ไอโอดีน ยาใส่แผลกันหนอน แล้วรีบปล่อยกลับเข้าฝูง  ใช้เวลาการตัดไม่เกิน  3-5 นาที  การต้อนเข้าคอกจัดการไม่เกิน  15  นาที  ถ้าใช้เวลามากกว่านี้  ควรปล่อยกวางกลับเข้าฝูงก่อนแล้วค่อยไล่ตัดใหม่วันหลัง  ในเขากวางอ่อนมีฮอร์โมนมากมายที่มีคุณค่า  เมื่อตัดเสร็จแล้วควรรีบนำใส่ถุงแช่แข็งทันที

เนื้อกวาง (venison) กวางรูซ่าเป็นกวางที่มีการให้  เนื้อแดงมีคุณภาพ  เส้นใยละเอียด  นุ่ม  ไม่มี  กลิ่นสาบ  ไขมันต่ำ  ธาตุเหล็กสูง  อุดมด้วยประโยชน์ทุกส่วนไม่ว่าจะเป็นเนื้อ  กระดูก  หรือเอ็น เป็นเนื้อสัตว์เพื่อสุขภาพทำอาหารได้หลากหลาย  เนื้อส่วนที่นิ่มและดีที่สุด มีจำนวนน้อยเพียง 10% เหมาะในการผลิตเนื้อเพื่อส่งจำหน่ายให้ภัตตาคาร  ร้านอาหาร  โรงแรม ในราคาสูง ส่วนเนื้ออื่นมีเส้นเอ็นแทรกจำนวนมากมีคุณค่าทางธาตุอาหารและโฮอร์โมน นำไปแปรรูปเพิ่มมูลค่าทำผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ

นอกจากนี้ส่วนอื่นๆ เช่น  หนัง  เขาแก่  ยังสามารถนำไปทำเครื่องประดับได้  

ผลิตภัณฑ์ซุปกวางสกัด เพื่อการส่งออก

ผลิตจากเนื้อกวาง เอ็นกวาง และเขากวางอ่อน

โดยโรงงานมาตราฐานอุตสาหกรรม

คอก และโรงเรือน

พื้นที่ดินขนาด 400 ตรม. ( 1 งาน ) 

เลี้ยงกวางได้ 10-15 ตัว

ค่าใช้จ่าย รั้ว และโรงเรือน 

ประมาณ 100,000 บาท